ดื่มกาแฟดำทุกเช้า แต่ไตวายหนัก หมอชี้พลาดตรงวิธีเก็บกาแฟ
หลายคนเลือกดื่ม กาแฟดำ ทุกเช้า เพราะมองว่าเป็นเครื่องดื่มที่ดีต่อสุขภาพ โดยเฉพาะเมื่อไม่เติมน้ำตาล นม หรือครีม แต่กรณีของชายไต้หวันรายหนึ่งกลายเป็นอุทาหรณ์สำคัญว่า ต่อให้เป็นกาแฟดำ ก็อาจเสี่ยงต่อสุขภาพได้ หากเมล็ดกาแฟถูกเก็บไว้นานหรือเก็บในที่ชื้นจนเสื่อมคุณภาพ
United Daily News ของไต้หวันรายงานว่า ชายแซ่หลี่ อายุประมาณ 50 ปี มีพฤติกรรมดูแลสุขภาพค่อนข้างดี ไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ และออกกำลังกายด้วยการวิ่งตอนเช้าเป็นประจำ แต่กลับตรวจพบภาวะไตรุนแรง โดยแพทย์สงสัยว่าอาจเกี่ยวข้องกับการดื่มกาแฟจากเมล็ดกาแฟที่เก็บไม่เหมาะสม ขณะที่องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ หรือ FDA ระบุว่า อาหารบางชนิด เช่น ธัญพืช ถั่ว ผลไม้แห้ง และกาแฟ อาจปนเปื้อนเชื้อราที่สร้างสารพิษจากเชื้อราได้ หากจัดเก็บไม่เหมาะสม
เริ่มจากปัสสาวะมีฟอง ข้อเท้าบวม ก่อนหมดสติระหว่างวิ่ง
ตามรายงานระบุว่า ชายรายนี้มักชงกาแฟดำดื่มทุกเช้า และซื้อเมล็ดกาแฟถุงใหญ่เก็บไว้ที่บ้านเมื่อมีโปรโมชั่นลดราคา ต่อมาเขาเริ่มสังเกตเห็นปัสสาวะมีฟองอยู่นานกว่าปกติ และข้อเท้าบวม แต่ในช่วงแรกเข้าใจว่าอาจเป็นเพราะเหนื่อยล้าหรือออกกำลังกายมากเกินไป
กระทั่งวันหนึ่งระหว่างวิ่งออกกำลังกาย เขาหมดสติกะทันหันและถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล ผลตรวจพบค่า eGFR ต่ำกว่า 10 ซึ่งบ่งชี้ว่าการทำงานของไตลดลงอย่างรุนแรง และโรคลุกลามถึงระยะที่ 5 ของโรคไตเรื้อรังแล้ว
กาแฟไม่ได้ผิด แต่เมล็ดกาแฟที่เก็บผิดวิธีอาจเป็นปัญหา
สิ่งที่ทำให้แพทย์สะดุดใจคือ ผู้ป่วยไม่มีพฤติกรรมเสี่ยงชัดเจนอย่างการสูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์ เมื่อตรวจสอบพฤติกรรมประจำวันจึงพบว่า เขามักซื้อเมล็ดกาแฟจำนวนมากเก็บไว้ และบางส่วนเริ่มเปลี่ยนสี แต่ยังนำมาชงต่อ เพราะเข้าใจว่าน้ำร้อนสามารถฆ่าเชื้อและทำให้ปลอดภัยได้
นพ.หง หย่งเสียง แพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคไตในไต้หวัน ให้ข้อมูลว่า กาแฟ ถั่ว และธัญพืชแห้งเป็นอาหารที่มีประโยชน์ได้ แต่หากเก็บไว้นานหรือเก็บในสภาพอับชื้น อาจเกิดเชื้อราและสารพิษจากเชื้อรา เช่น โอคราทอกซิน เอ หรืออะฟลาทอกซิน ซึ่งเป็นอันตรายต่อร่างกาย โดยเฉพาะไตและตับ
สารพิษจากเชื้อรา ไม่ได้หายไปง่าย ๆ ด้วยน้ำร้อน
ความเข้าใจผิดที่หลายคนมีคือ หากอาหารหรือเมล็ดกาแฟผ่านน้ำร้อนแล้วก็น่าจะปลอดภัย แต่ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก หรือ WHO ระบุว่า สารพิษจากเชื้อราหลายชนิดมีความคงตัวทางเคมี และอาจทนต่อกระบวนการแปรรูปอาหารได้ในระดับหนึ่ง
ด้าน European Food Safety Authority หรือ EFSA ระบุว่า โอคราทอกซิน เอ สามารถเป็นพิษต่อไตในสัตว์หลายชนิด และมีข้อมูลเกี่ยวกับความเสี่ยงต่อไตในด้านความปลอดภัยอาหาร ดังนั้น หากเมล็ดกาแฟหรืออาหารแห้งมีสีเปลี่ยน กลิ่นผิดปกติ หรือสงสัยว่าขึ้นรา ไม่ควรนำมาบริโภคต่อ แม้จะตั้งใจชงด้วยน้ำร้อนก็ตาม
เห็นกาแฟเปลี่ยนสีหรือมีกลิ่นแปลก ควรทิ้งทันที
นพ.หงเตือนว่า สารพิษจากเชื้อราอาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า และไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะบริเวณที่เห็นคราบราเท่านั้น หากอาหารแห้งมีกลิ่นอับ สีเพี้ยน หรือเริ่มเสื่อมสภาพ ควรทิ้งทั้งส่วนที่สงสัย แทนการพยายามคัดเอาเฉพาะส่วนที่ดูเสียออก
ข้อมูลจาก USDA Food Safety and Inspection Service แนะนำว่า เมื่อพบอาหารขึ้นรา ควรหลีกเลี่ยงการดมโดยตรง เพราะอาจทำให้เกิดปัญหาทางเดินหายใจ และอาหารที่มีราจำนวนมากควรถูกทิ้งอย่างเหมาะสม
วิธีเก็บกาแฟ ถั่ว และธัญพืชแห้งให้ปลอดภัยขึ้น
หลีกเลี่ยงการซื้อเมล็ดกาแฟ ถั่ว หรือธัญพืชแห้งในปริมาณมากเกินกว่าที่จะใช้หมดในเวลาไม่นาน
หลังเปิดถุง ควรเก็บในภาชนะปิดสนิท เพื่อลดความชื้นและการปนเปื้อน
เก็บไว้ในที่แห้ง เย็น และไม่โดนแสงแดดโดยตรง
หากอยู่ในพื้นที่ร้อนชื้น ควรพิจารณาเก็บในตู้เย็นตามความเหมาะสมของสินค้าและคำแนะนำบนฉลาก
ก่อนใช้ทุกครั้ง ควรสังเกตสี กลิ่น และลักษณะของเมล็ดกาแฟหรืออาหารแห้ง
หากพบกลิ่นอับ กลิ่นเปรี้ยว สีเปลี่ยน หรือสงสัยว่ามีรา ควรทิ้งทันที
สัญญาณไตผิดปกติที่ไม่ควรมองข้าม
กรณีนี้ยังเตือนให้สังเกตอาการของร่างกาย โดยเฉพาะปัสสาวะมีฟองมากผิดปกติ บวมที่ข้อเท้า อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ หรือความดันโลหิตสูง เพราะอาจเป็นสัญญาณที่เกี่ยวข้องกับปัญหาไตได้
หากพบอาการเหล่านี้ต่อเนื่อง ไม่ควรรอดูอาการเอง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ และประเมินการทำงานของไต โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีประวัติโรคไตในครอบครัว
สรุป ดื่มกาแฟได้ แต่ต้องใส่ใจการเก็บรักษา
กาแฟดำไม่ใช่เครื่องดื่มที่ต้องกลัวเสมอไป และสำหรับหลายคนสามารถเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันได้ หากดื่มในปริมาณเหมาะสม แต่สิ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือคุณภาพของเมล็ดกาแฟและวิธีเก็บรักษา
บทเรียนจากชายไต้หวันรายนี้คือ อาหารที่ดูเหมือนดีต่อสุขภาพก็อาจกลายเป็นความเสี่ยงได้ หากถูกเก็บไว้นานจนเสื่อมสภาพหรือปนเปื้อนเชื้อรา ดังนั้น หากกาแฟ ถั่ว ข้าว หรือธัญพืชแห้งเริ่มเปลี่ยนสี มีกลิ่นแปลก หรือสงสัยว่าขึ้นรา ทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดคือทิ้งทันที ไม่ควรเสียดายจนเสี่ยงต่อสุขภาพ
